Geplaatst op

Hoe werkt de Astronomische klok in het centrum van Praag?

Astronomisch Uurwerk Klok Centrum Praag Tsjechië

Astronomische Klok in het centrum van Praag
Praag is een van de mooiste steden van Europa. De Tjechische stad aan rivier de Moldau staat bekend om zijn middeleeuwse karakter en herbergt een van de mooiste en oudste klokken ter wereld. De Astronomische klok aan het oude stadsplein is een populaire toeristische attractie die naast de uren en seconden ook de dagen, sterren, zon en maanstanden aangeeft. In dit artikel leggen we je uit hoe de eeuwenoude wandklok werkt en waarom deze zo bijzonder is.

De Astronomische Klok van Praag is geen kerkklok.
Een van de grootste misverstanden is dat elk oud gebouw met een klok voor een kerk wordt aangezien.
De astronomische klok is een decoratie van het oude stadsraadhuis. Ondanks dat het geen kerkklok is heeft men de Astronomische klok wel gedecoreerd met religieuze beeldvormingen zoals de bekende apostelen.

Ontwerp van de Astronomische Klok van Praag.
De Astronomische Klok van Prague stamt uit de 15e eeuw en werd ontworpen en gebouwd door Mikulas Kadan en Jan Ondrejuv, twee professoren van de Praagse Karelsuniversiteit. Het duo onderwees in de vakken Wiskunde en Astronomie. Twee essentiele elementen voor van het Astronomische uurwerk en de bouw die begon rond het jaar 1410. De klokkenmaker Hanus die verstand had van tandwielen en andere elementen van de klok zorgde voor de uiteindelijke samenstelling van het Astronomische uurwerk. Volgens de legende zouden de gemeenteraadsleden hem de ogen hebben laten uitsteken met een gloeiend zwaard, zodat hij nergens anders meer een Astronomisch klok kon bouwen.

In de 19e eeuw besloten de bestuurders van die periode dat de klok (nog) meer functionaliteiten moest hebben. In 1885 werd het schouwspel van de apostelen toegevoegd. Ieder uur, op het hele uur, speelt zich een klein toneelstukje af. IJdelheid bewondert zichzelf in een spiegel, Vrek klampt een zak met goud onder zijn arm, Dood geeft een ruk aan een koord en een Turk schudt zijn hoofd. Een luik  gaat open en de twaalf apostelen maken een rondje, dan sluit het luikje weer. Let goed op want het toneelstukje gaat heel snel, het duurt slechts een minuutje.

Hoe werkt het Astronomische Uurwerk van Praag?
Het astronomische uurwerk van Praag (Tsjechisch: Staroměstský orloj of Pražský orloj) bestaat uit drie hoofdonderdelen die een symfonie vormen rondom de grote wijzerplaat. Deze wijzerplaat laat de tijd zien en geeft de stand van de zon en de maan weer.

Het uurwerk dat verbonden is met deze wijzerplaat bestaat uit 3 schijven: de vaste schijf in het midden en de onafhankelijk daarvan draaiende buitenrand en zodiakring. Er zijn drie wijzers: de wijzer met het handje, het zonnetje dat op die wijzer heen en weer schuift en de wijzer met het sterretje die vast verbonden is met de zodiakschijf.Naast deze drie delen is ook een wijzerplaat met medaillons te zien die de 12 maanden van het jaar voorstellen. Ook de heilige dagen zoals bijvoorbeeld Kerst worden hier getoond.

Opgeteld zijn dit alle functionaliteiten van de Astronomische klok:
1. de plaatselijke tijd van Praag,
2. de tijd, gemeten in een verdeling van 12 uren tussen zonsopgang en zonsondergang; de zogenaamde ongelijke uren. Zij zijn van dag tot dag langer of korter omdat de periode tussen zonsopgang en zonsondergang elke dag verschilt,
3. de tijd, gemeten in een verdeling van 24 uren die aangeeft hoelang de zon verwijderd is van het moment van zonsondergang, de zogenaamde Boheemse of Italiaanse uren,
4. de plaats van de zon in de zodiak of dierenriem,
5. de sterrentijd.

Populaire producten naar aanleiding van dit blog artikel: