Geplaatst op

Wat zijn de verschillen tussen een automatisch, quartz en digitaal uurwerk?

Wat zijn de verschillen tussen een automatisch, quartz en digitaal uurwerk?
Het uurwerk is het hart van een horloge. Je kunt het uurwerk vergelijken met de motor van een auto.Het uurwerk vormt als het ware de motor die er voor zorgt dat de rest van het geheel in beweging komt. Net zoals dat er bij voertuigen verschillende soorten motoren zijn, geeft het bij horloges verschillende soorten type uurwerken. In dit blog geven we je daarom uitleg over de diverse uurwerken en de verschillen tussen deze soorten uurwerken.

Het uurwerk noemen we ook wel het kaliber (caliber). Het kaliber is het mechanisme dat er voor zicht dat het horloge begint te lopen, zodat de tijd zijn werk kan doen en jij precies weet hoe laat het is. Wanneer een horlogefabrikant het uurwerk zelf geheel produceert dan spreken we van “manufactuur-werk”. In dat geval worden alle onderdelen zelf geproduceerd en gemonteerd.

Van dit soort werk is tegenwoordig nog weinig sprake. Er zijn slechts enkele fabrikanten wereldwijd die in staat zijn het horloge inclusief uurwerk geheel zelfstandig te produceren. Andere horlogemerken kopen simpelweg het uurwerk bij een van de grotere producenten en bouwen er hun eigen styling omheen in de vorm van horlogekast, wijzers etc.

De enkele fabrikanten die in staat zijn een kaliber (uurwerk) te produceren kunnen dit doen in verschillende types. Zo kennen we het automatische uurwerk, het digitale uurwerk, het handmatige uurwerk en het quartz en mecha quartz uurwerk.

Handopgewonden horloge (handopwind).
Een handopgewonden horloge moet met regelmaat handmatig worden opgewonden. Bij dit type horloge moet de veer van het horloge met de hand op spanning worden gebracht zodat het uurwerk begint te lopen. De veer zorgt ervoor dat er spanning op de tandwielen van het mechanisme van het uurwerk komt. Deze spanning geeft energie vrij en dit zet het tijdmechanisme in werking.

Een hand-opwind-baar horloge is te vergelijken met de oude klok die je bijvoorbeeld nog veel ziet in de huiskamer van opa en oma. Veel senioren hebben nog een grote klok die ze met het verstrijken van de tijd handmatig op moeten winden. Op het gebied van commerciële horloges is deze techniek praktisch uitgestorven. Je zult dit type uurwerk online dan ook niet meer snel tegenkomen.


Automatisch horloge (automaat).
Een automatisch uurwerk beschikt over een zelfopwindend mechanisme. Dit betekend dat het horloge wordt opgewonden door de bewegingen die je met je pols maakt. Een roterend mechaniekje zorgt ervoor dat de veer van het horloge wordt opgewonden. Dit mechanisme werd aan het begin van de 20e eeuw ontworpen door het horlogemerk Eterna. Later gingen ook andere horlogemerken en uurwerkbouwers met deze techniek experimenteren. Het voordeel hierbij is dat horloges niet meer handmatig hoefden te worden opgewonden.

Het nadeel van zo’n automatisch horloge is dat het wanneer men een dergelijk horloge een lange tijd niet draagt het uurwerk stilt komt te vallen. Doordat er geen beweging is kan de automatische rotatie niet oneindig worden voorgezet. Hierdoor stopt het uurwerk met bewegen en stoppen de wijzers met lopen.

Het stilvallen van een automatisch horloge kan voorkomen worden door het horloge s’nachts in een watchwinder te plaatsen. Een watchwinder is een horlogebox dat ritmisch beweegt en door middel van deze bewegingen er voor zorgt dat je automatische horloge opgewonden blijft. De watchwinder bootst als het ware de menselijke polsbeweging na zodat deze niet stil komt te vallen.
Een automatisch horloge is vaak iets duurder in aanschaf dan horloges met een ander type uurwerk. Voor de echte liefhebber is het naast de aanschaf van de automaat een wijze tip om ook een watchwinder te kopen. Een bijkomstig voordeel van de automaat is echter dat je nooit meer de batterij van je horloge zelf hoeft te vervangen. Een automatisch horloge blijft namelijk altijd werken zodra er beweging is.

Quartz horloge (Quartz).
Het quartz uurwerk werd in 1969 door het horlogemerk Seiko voor het eerst op de markt gebracht. Daarna ging het hard met de doorontwikkeling van quartz uurwerken. Het quartz uurwerk is het meest voorkomende type uurwerk. Maar hoe werkt een quartz horloge? Een quartz uurwerk werkt door middel van elecktriciteit en kristallen. De energie die vrijkomt door de (platte) batterij zorgt ervoor dat de kristallen die in een quartz horloge verwerkt zitten beginnen te trillen. Deze trillingen zetten het tijdsmechanisme in beweging.  Dit proces gebeurt precies elke seconde. Hierdoor verspringt de wijzer een seconde en loopt de tijd. Dit maakt een quartz uurwerk het meest nauwkeurig van alle soorten verschillende uurwerken. Het nadeel van een quartz horloge is dat deze nauwkeurigheid alleen te garanderen is bij een volle batterij. Deze moet dan ook elke 2- of 3 jaar vervangen worden.

Quartz horloge met solar (Solar Quartz).
Het woord solar is latijn voor zon. Een solar horloge wordt dan ook aangedreven door het licht van de zon. In de wijzerplaat van het horloge is een zonnecel verwerkt welke het licht zelfstandig om kan zetten in energie. Deze energie dient als voeding voor de batterij waarin het voltage opgeslagen kan worden. Men noemt een solar horloge ookwel solar quartz. Dit komt omdat de techniek voor de rest hetzelfde is. De energie vanuit de batterij zorgt ervoor dat kristallen op 1 seconde nauwkeurig trillen zodat de wijzers van het horloge verspringen en je de tijd in de gaten kunt houden. Het voordeel van een solar quartz horloge is dat je de batterij niet elke 2 of 3 jaar hoeft te vervangen bij een horlogemaker of juwelier.

Digitaal horloge (digital).
Bij een digitaal horloge zijn er geen bewegende onderdelen die er voor zorgen dat de tijd verspringt. Het digitale horloge geeft enkel de cijfers weer. Er komen dus geen wijzers aan te pas. Een digitaal horloge weergeeft de tijd op basis van een computerchip in combinatie met verlichting of via een LCD scherm (Liquid Christal Display).

De eighties waren echt de periode waarin digitale elementen in opkomst waren. Ook Het digitale horloge kwam in de jaren 80 voor het eerst op de markt. Demodellen uit de 80’s zullen je het meest doen denken aan de bekende stijl van de wekkerradio waarvan de digitale cijfers werden vormgegeven op basis van liggende en staande streepjes.

Een van de eerste digitale horloges werd vervaardigd door het merk CASIO. Dit japanse elektronicabedrijf slaagde er in de jaren 70 al om grensverleggende polshorloges te produceren. De Casiotron is het bekendste voorbeeld hiervan. Ook bij digitale horloges moet een batterij vervangen worden. Al werken sommige digitale horloges ook met een oplaadbare batterij.

Vandaag de dag kennen we naast het standaard digitale horloge ook de smartwatch. Hoewel de smartwatch eigenlijk een evolutie van de smartphone is, is het ook zeker een digitaal horloge. Een smartwatch werkt ook middels computerchips en gebruikt ook een LCD of LED scherm om de tijd en andere zaken op weer te geven. Een van de bekendste smartwatchproducenten is Samsung. Onder de vlag van de Galaxy Watch en de Galaxy Fit maakten zij snel stappen op het gebied van fittracking en digital health. Een smartwatch kan opgeladen worden via een externe kabel met USB aansluiting.